Làm bán thời gian không tự động được miễn BHXH. Cần xem bản chất quan hệ lao động, thời hạn hợp đồng và tiền lương trong tháng theo quy định đang áp dụng.
Điều kiện nào cần đối chiếu?
Điểm l khoản 1 Điều 2 Luật BHXH đưa người thuộc nhóm hợp đồng lao động làm việc không trọn thời gian vào diện bắt buộc khi lương tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất. Nhóm hợp đồng ở điểm a còn xét nội dung việc làm có trả công và sự quản lý, điều hành, giám sát, kể cả hợp đồng mang tên gọi khác.
Vì vậy, đặt tên “cộng tác viên” không đủ để kết luận miễn tham gia. Ngược lại, cũng không thể chỉ nhìn một khoản chuyển tiền rồi khẳng định mọi hợp đồng dịch vụ là hợp đồng lao động. Bộ phận nhân sự cần phân loại từ thỏa thuận và cách thực hiện thực tế.
Quy đổi lương theo tháng ra sao?
Khoản 2 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn căn cứ đóng của nhóm không trọn thời gian theo tiền lương tính trong tháng đã thỏa thuận. Nếu thỏa thuận theo giờ, ngày hoặc tuần, xác định theo đơn giá nhân số giờ, ngày hoặc tuần làm việc trong tháng theo hợp đồng.
Ví dụ minh họa cách lập bảng: đơn giá giờ, số giờ thỏa thuận và lương tháng quy đổi nên nằm ở ba cột riêng. Sau đó mới đối chiếu ngưỡng pháp luật tại kỳ kê khai. Không lấy lương thực nhận sau khấu trừ làm căn cứ, cũng không gắn cố định một con số ngưỡng vào mọi năm.
Checklist cho nhân sự và kế toán
- Đọc hợp đồng, thời hạn và điều khoản thời gian làm việc.
- Kiểm tra hình thức trả lương và cách quy đổi theo tháng.
- Xác định người lao động có đồng thời làm nơi khác và đang tham gia ở đâu.
- Kiểm tra đối tượng loại trừ nếu có, như tình trạng đang hưởng lương hưu.
- Chuẩn bị thông tin định danh, thời điểm thuộc diện tham gia và căn cứ lương.
- Lập hồ sơ tăng hoặc điều chỉnh phù hợp; lưu căn cứ phân loại trong hồ sơ nhân sự.
Những lỗi dễ làm sai cả danh sách
Không gán chung tất cả nhân viên làm dưới tám giờ/ngày vào nhóm không đóng. Không so mức lương theo giờ trực tiếp với mức ngưỡng tính theo tháng. Không nhân số giờ của tháng khác khi hợp đồng quy định lịch làm việc thay đổi. Nếu đã kê khai sai kỳ trước, cần đối chiếu thủ tục điều chỉnh; đừng chỉ sửa tháng hiện tại rồi bỏ qua phần chênh lệch.
Quản lý khi có nhiều kiểu hợp đồng
Lưu một bảng phân loại có người kiểm tra và ngày rà soát. Khi thay đổi lịch làm, lương hoặc hợp đồng, đưa người lao động vào danh sách cần xem lại. Phần mềm BHXH theo quy mô lao động có thể giúp tổng hợp hồ sơ; quyết định đối tượng vẫn cần căn cứ hồ sơ thực tế.
Hướng dẫn liên quan
Nguồn đối chiếu: Luật BHXH, điểm a và l khoản 1 Điều 2; Nghị định 158/2025/NĐ-CP, khoản 2 Điều 7; đối chiếu bản hợp nhất Luật BHXH ngày 12/02/2026. Kiểm tra nội dung ngày 07/10/2026. Các bước chuẩn bị và ví dụ trong bài là hướng dẫn biên tập; tên chức năng trên phần mềm có thể thay đổi.